Autor: Daniel Kantor, dr med.

Multipla skleroza i migrena imaju mnogo više zajedničkog od prvog slova u svojim nazivima.

Iako mnogi ljudi koji čitaju ovaj tekst imaju MS, daleko veći broj ljudi širom sveta ima migrene i druge vrste glavobolja. Postoji mišljenje da su migrene češće kod osoba sa MS i postoji izvesna osnova da se veruje da je to tačno. Ipak, postoji nekoliko pitanja u vezi sa migrenama i MS koja bi trebalo dodatno razmotriti. Mnogi ljudi sa MS mogu imati migrene jednostavno zato što imaju jednu ređu dijagnozu (MS) i jednu čestu (migrenu).

Dakle, svako ko ima migrenu ima glavobolju, ali nema svaka glavobolja karakter migrene. Postoje mnoge druge vrste glavobolja. Neki ljudi sa migrenama takođe imaju MS, a neki ljudi sa MS imaju migrene. Ponekad je to samo slučajna koincidencija, ali ponekad sam MS može biti uzrok migrena.

Šta je migrena?

Migrene su vrsta primarnog poremećaja glavobolje (što znači da se generalno ne smatra da su izazvane nečim drugim, poput tumora), pri čemu osoba ima glavobolje koje su najčešće jednostrane, iako se strana može menjati ili bol može biti prisutan obostrano. Obično su umerenog do jakog intenziteta, traju duže od četiri sata ako se ne leče, pogoršavaju se pri fizičkoj aktivnosti, imaju pulsirajući ili tup, ponekad probadajući karakter. Migrenoznu glavobolju često prate mučnina i/ili preosetljivost na svetlost i jake zvuke. Neki ljudi imaju upozoravajuće znake migrene (često svetlucava svetla ili druge vizuelne smetnje), koji se nazivaju „aure“, ali to je ređe. Migrene bez aure nazivaju se „obične migrene“, dok se migrene sa aurom nazivaju „klasične migrene“.

Kokoška ili jaje – šta je bilo prvo?

Kod većine ljudi koji imaju i MS i migrene, migrene su se pojavile prve i nisu izazvane samim MS. Međutim, neki ljudi nisu imali istoriju migrena pre pojave prvih simptoma MS. U nekim slučajevima, jaka glavobolja dovela je do prvog MRI snimanja mozga (magnetna rezonanca), što je na kraju dovelo do dijagnoze MS. Ponekad, međutim, migrena može biti MS simptom ili čak znak MS relapsa.

MS se generalno smatra autoimunskom bolešću u kojoj dolazi do inflamatornog napada na mijelinski omotač nerava i na same aksone u centralnom nervnom sistemu. Smatra se da se migrene pokreću u delu centralnog nervnog sistema koji se zove moždano stablo. Posle kičmene moždine i vidnih živaca, moždano stablo je jedno od tri najčešća mesta demijelinizacije kod MS. To znači da MS lezija u sivoj masi može izazvati migrenu. MS lezije na vidnom živcu, stanje koje se naziva optički neuritis, mogu biti veoma bolne i učiniti da se osoba oseća kao da ima eksplozivan bol u oku, kakav se viđa kod nekih migrena. U stvarnosti, reč je o MS leziji koja izaziva otok vidnog živca (živca koji prenosi signale iz oka), što dovodi do ovog snažnog, pekućeg bola.

U redu, imam MS i migrene. Šta da radim?

Razgovarajte sa svojim neurologom koji leči vaš MS i obavestite ga da imate migrene. Ovaj savet je veoma važan, jer se ponekad neurolozi, medicinske sestre i lekarski asistenti mogu toliko fokusirati na vaš imunološki status, relapse, hod i mnoštvo drugih simptoma povezanih sa MS, da migrene ostanu u drugom planu. U jednoj istraživačkoj studiji posmatrali smo koliko često različiti zdravstveni radnici dijagnostikuju migrene kod svojih MS pacijenata. U prvoj analizi, iznenađujuće je bilo manje ljudi sa MS, koji su imali migrene nego u opštoj populaciji. Međutim, kada su istraživači detaljnije pogledali podatke, otkrili su da je bilo važno ko je pregledao MS pacijente: MS specijalista je prijavio isti broj migrena kod osoba sa MS kao i u populaciji bez MS, dok su opšti neurolog i medicinska sestra u toj studiji imali samo dva pacijenta sa migrenama. Malo je verovatno da su potpuno različite grupe pacijenata dolazile kod različitih stručnjaka. Pre se čini da, kada zdravstveni radnik nije dovoljno siguran u lečenje MS, može propustiti da se dodatno pozabavi svim simptomima i drugim neurološkim stanjima koja utiču na vaš život.

Zadatak medicinskih edukatora je da unaprede znanje lekara i drugih zdravstvenih radnika o MS i migreni, ali i vaša pomoć je potrebna. Dolazite na preglede sa spiskom problema koji vas muče – i ako su migrene na tom spisku, obavezno ih pomenite.

Opšti pristupi lečenju migrena

Lekari koji se bave migrenama, kao i oni koji leče MS, često koriste i komplementarne terapije, uključujući biljne preparate za koje postoje dobri dokazi o efikasnosti. Iako ne mora nužno postojati direktna veza između migrene i MS, u smislu da jedno uzrokuje drugo, znamo da i MS i migrene treba lečiti. Kako saznajemo sve više o MS i migrenama, uočavamo sličnosti ne samo u pristupu lečenju već i u osnovnoj patofiziologiji. Na primer, ponekad osobe sa migrenama, ali bez MS, imaju bele mrlje na MRI snimcima mozga. Još uvek pokušavamo da utvrdimo tačan uzrok tih promena i da razumemo njihovo značenje.

Sledeći put kada čujete za bolest koja češće pogađa žene nego muškarce, mlađe više nego starije, koja je češća ako postoji porodična istorija, kod koje „normalno izgledajuća“ bela masa mozga možda i nije sasvim „normalna“, gde postoji inflamatorni proces u moždanim ovojnicama i gde kod oko četvrtine pacijenata postoje bele mrlje na MRI snimcima mozga – pomislite na migrenu.

Izvor: Multiple Sclerosis Foundation – MS and Migraine: More than Meets the Eye